Krassen/Rakemarks?

Inleiding 

Wanneer je ooit een dolfinarium of ander dierenpark met dolfijnen hebt bezocht valt je misschien wel iets op: Veel dolfijnen zitten onder de krasjes, wondjes en andere plekken. Het ene dier misschien meer dan het andere, maar het is duidelijk zichtbaar. Vooral als je de dieren van dichtbij ziet. Hoe komt dit eigenlijk? Hebben de dieren zich bezeerd aan stenen of rotsen? Het antwoord is nee, de dieren doen dit bij elkaar! Dolfijnen en andere cetacea hebben geen handen. Dit betekent dat wanneer ze door middel van aanraking of lichaamstaal willen communiceren dit met de bek moet worden gedaan. Dat doen dolfijnen dan ook regelmatig. Niet alleen communiceren ze door elkaar te bijten, duwen of slaan met zowel de snuit als het hele lichaam, maar ze tasten zo ook hun omgeving af. Je ziet dan ook vaak dat de snuitpunt van een dolfijn een stuk lichter is dan de rest van het lichaam en een andere textuur heeft. Regelmatig zit er ook een wondje op de kin veroorzaakt door het aftasten van de omgeving. Dolfijnen communiceren duidelijk en lomp! Ze gooien hun hele lichaam in de strijd bij het stoeien, vechten of zelfs bij gewone communicatie of een ontmoeting tussen twee dieren. Ook halen ze hun bek langs het lichaam van andere dieren die voorbij zwemmen. Zo ontstaan de lange en diepere krassen die je soms kunt zien. Het merendeel van de 'ruige' communicatie die zichtbare krassen en plekken veroorzaakt gaat over de hiërarchie in de groep. Oftewel wie op welke plek staat en het zorgen dat hij/zij ook op deze plek blijft. Dat lijkt misschien lomp of zielig, maar dit is hoe deze dieren communiceren. Een dolfijn volledig zonder krassen (en dan ook echt met geen één krasje) is waarschijnlijk zieliger aangezien dat duidt op dat hij/zij nooit sociaal contact heeft gehad met andere dieren. Deze krassen worden benoemd met de term "rakemarks". Rakemarks zijn krassen veroorzaakt van dier op dier.

Factoren

Toch is er vaak wel verschil of zelfs veel verschil tussen het ene en het andere dier. Dit heeft met een aantal dingen te maken. Een dier dat laag in rang is zal vaak veel meer krassen hebben dan een dier wat hoog in rang is. Vrouwtjes zijn dominanter dan mannetjes, mannen zullen daarom over het algemeen meer krassen hebben. Mannetjes strijden ook vaker om vrouwtjes of een bepaalde plek in de groep en stoeien meer, onder andere om hun krachten te meten. Hierbij komen natuurlijk meer krasjes dan een dier wat minder stoeit of minder snel wordt uitgedaagd. Een ouder dier, met name een zeer oud dier zal ook meer krassen en littekens hebben dan een jonger dier. Dit zijn allemaal factoren die meespelen in hoe een dier eruit ziet en hoeveel krassen hij/zij heeft. De belangrijkste factor is echter de groepssamenstelling! Een stabiele groep met duidelijke hiërarchie zal weinig conflicten kennen en dus zullen de dieren minder krassen vertonen. Een instabiele groep waar bijvoorbeeld de samenstelling vaak verandert of de hiërarchie niet zo duidelijk is, of steeds opnieuw moet worden bepaalt (bijvoorbeeld in een mannengroep) zal resulteren in dieren die veel meer strijden om een plekje en dus meer krassen. Dit is bijvoorbeeld te zien bij de mannengroep in het dolfijndomijn van het Dolfinarium.

                      Smarty

Smarty is een dier dat ik als voorbeeld wil nemen. Zijn uiterlijk is vaak onder de aandacht en het gespreksonderwerp van bezoekers en activisten. Smarty is één van de oudste dolfijnen die in gevangenschap leeft (bijna twee keer zo oud als oude mannetjes in het wild!) en bovendien een mannetjesdolfijn. Smarty's ouderdom is te zien aan zijn huid. Hij heeft donkere plekken, littekens en rimpels. Daarbij is Smarty nog altijd actief in het veroveren van vrouwtjes en hierbij gaat hij de strijd aan met de jongere mannetjes (én de dominante dames!). Dit is volkomen natuurlijk gedrag en zelfs heel verrijkend voor de dieren dat ze het voortplantingsgedrag gewoon kunnen uiten in gevangenschap. Bij deze gedragingen komen natuurlijk ook rakemarks kijken. De combinatie van zijn leeftijd, oude littekens en verse rakemarks geven hem op zijn zachtst gezegd niet de schoonheidsprijs. Smarty is echter gezond en niet zielig! Hij heeft één van de hoogste leeftijden die ooit is gedocumenteerd bij mannelijke tuimelaars. In het wild komen rakemarks overigens ook bij alle dolfijnen voor en vaak in een veel extremere mate dan bij dieren in gevangenschap.