De Walvisweken - Een verslag

Wat zijn de Walvisweken?

De walvisweken zijn een aantal weken in de zomervakantie waarbij  vier musea, namelijk Ecomare, Het Zaans Museum, het Museum in het Houten Huis en het Scheepvaartmuseum samen met partner Wereld Natuur Fonds (WNF) een aantal speciaal gethematiseerde exposities en activiteiten openstellen in het thema walvissen. Zij vertellen tijdens de Walvisweken, ieder vanuit hun eigen collectie of expertise, het verhaal van de walvis. Van walvissen spotten en familiecolleges tot walvisspellen en het maken van een walvisanimatiefilmpje: er zijn in de zomervakantie volop activiteiten voor het hele gezin!  Bij Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam gaan bezoekers mee op een spannende expeditie. Onder begeleiding van een gids bezoeken zij de tentoonstelling 'Het verhaal van de walvis' en kunnen zij zelfs een walvis spotten. Er is een poppenkast, een dagelijks kleuterprogramma, theatervoorstelling. In de loop van de 17de eeuw vond in de Zaanstreek en De Rijp de verwerking van het walvisspek tot traan plaats. In Museum In 't Houten Huis komen bezoekers meer te weten over de historie rond de walvisvaarders van De Rijp. Families kunnen mee met een museumboot met walvisverteller of mee met de historische walvisvaartwandeling. Kinderen kunnen een eigen walvisanimatiefilmpje maken of een walvisvaartspel spelen. Vanuit het Zaans Museum is er een historische walvisfietstocht. De fietsroute maakt historische plekken weer zichtbaar. Ook zijn er walvis familieactiviteiten in het Creative Lab. Bij Ecomare vindt op een avontuurlijke Walvisdag plaats vol met activiteiten zoals walvispraatjes, een walvisbottenshow, schminken en knutselen. Ook kun je op meerdere locaties een SOS-Dolfijn Diploma halen bij het reizende walvisziekenhuis! Op alle Walviswekenlocaties ligt er een WNF doe-boekje Noordzee klaar met informatie over de bruinvis en de bultrug.

Door de jacht op walvissen in landen als Japan en Noorwegen, vervuiling van de oceanen en bijvangst door visnetten worden walvissen nog steeds bedreigd. Het WNF vecht voor dit bijzondere dier en zijn leefomgeving.

De expositie "Het verhaal van de Walvis"

In de 16e eeuw wisten mensen nog maar weinig van walvissen. Ze vonden het vooral griezelige zeemonsters. Dat beeld van de walvis veranderde toen de Nederlandse zeeman Willem Barentsz op ontdekkingstocht ging naar de Noordelijke IJszee. Hij zag hoeveel walvissen daar waren en hoe makkelijk ze zich lieten vangen. Daarna gingen steeds meer mensen op walvisjacht, omdat je geld kon verdienen, eerst met de olie uit het spek en later met de baleinen van de walvis. In de 19e eeuw stopte Nederland met de walvisvaart. Maar toen er na de Tweede Wereldoorlog aan van alles gebrek was, begon de jacht opnieuw. In 1964 voer de laatste walvisvaarder uit onder Nederlandse vlag. Milieubewegingen over de hele wereld waren inmiddels in actie gekomen tegen de walvisvaart. Tegenwoordig is er veel verzet tegen de jacht op walvissen. De walvis dreigt uit te sterven en de jacht is wreed. Dit verhaal is op een interactieve, leerzame manier inzichtelijk gemaakt. Natuurlijk ontbreekt de walvis zelf niet, de Groenlandse walvis die zijn bek voor je opent aan het begin van de tentoonstelling. Hij toont zijn staart bij het wegduiken aan het einde.

De tentoonstelling 'Het verhaal van de walvis' laat zien hoe we door de eeuwen heen naar de walvis hebben gekeken. Je leert over de walvisjacht en hoe die de walvis tot een bedreigde diersoort heeft gemaakt. Je krijgt letterlijk een kijkje door de ogen van de walvis. Het pronkstuk van de tentoonstelling; een grote Groenlandse walvis, heeft namelijk verschillende opties. Waaronder het doorkijken en bewegen van de ogen. Binnenin de walvis staat ook een model van het walvishart. Het is een prachtige tentoonstelling voor jong en oud waarbij je zeker een stukje wijzer de zaal weer verlaat!

 

 

 Activiteiten

SOS Dolfijn: Het reizende walvisziekenhuis

Eén van de missies van SOS Dolfijn is educatie. Sinds medio 2016 is SOS Dolfijn van  start gegaan met Het Reizende Walvisziekenhuis: met deze educatieve voorstelling trekt  het team van SOS Dolfijn langs scholen en evenementen om kinderen (en volwassenen)  meer te leren over de Noordzee en de walvissen die er in leven. Diverse kerndoelen  komen aan bod in het veldhospitaal. Kinderen die het Reizende Walvisziekenhuis  bezoeken, ontvangen een Doe-boekje waarin verschillende vragen en opdrachten staan.  Deze opdrachten kunnen ze in het veldhospitaal, op verschillende plekken en met  verschillende spellen uitvoeren. Ook zijn antwoorden te vinden op de leerzame  informatieplaten in het veldhospitaal. Al doende leren de kinderen (samen met de  ouders/verzorgers) alles over de verschillende soorten walvissen in de Noordzee, over de  bedreigingen in zee en over de bescherming van deze dieren. In het veldhospitaal is het  Educatie team van SOS Dolfijn aanwezig om extra informatie te verstrekken en om te helpen bij de verschillende spelonderdelen.

In het Reizende Walvisziekenhuis leren kinderen hoe Eerste Hulp kan worden geboden aan een bruinvis of dolfijn in nood. Met behulp van een imitatiebruinvis kunnen kinderen oefenen met het opnemen van de lichaamstemperatuur van het zieke dier, het beluisteren van de hartslag en longen en het afnemen van bloed voor controle. Ook kan een uniek kijkje worden genomen in de Dolfijnambulance waarin zieke bruinvissen en dolfijnen vervoerd kunnen worden. Wanneer de ontdekkingstocht verder gaat door het Reizende Walvisziekenhuis komt men uit bij Het Grote Gevarenspel. Dit bestaat uit een groot bord waarop verschillende plaatjes zijn afgebeeld. Het spel gaat over de gevaren die walvissen op zee tegenkomen. Aan de ene kant staan afbeeldingen van ‘oorzaken van gevaar’ en aan de andere kant staan de ‘gevolgen van dat gevaar’. Match jij de juiste plaatjes aan elkaar? Dan gaat het blauwe zwaailicht bovenaan het bord branden! Aan de andere zijde van het bord, is van alles te ontdekken over het voedselweb. Verderop in het ziekenhuis ligt op een behandeltafel een pluchen bruinvis. De bruinvis is ziek en heeft maagpijn. Kinderen kunnen via de bek van het dier voorwerpen uit zijn maag te halen. Vervolgens mogen de kinderen kiezen in welk bakje de voorwerpen thuishoren: ‘goed’ of ‘fout’. Zo is een visje natuurlijk goed voor een bruinvis, maar plastic hoort niet in zijn maag thuis en is daarom fout. Een heel leerzaam spel over de gevaren van vervuiling van de zee. In het ontdekkabinet kunnen kinderen allerlei walvismaterialen van dichtbij bekijken. Zo zijn daarin baleinen, schedels en tanden te zien en röntgenfoto’s van borstvinnen. Aan de zijkant van het kabinet kunnen kinderen door een microscoop zelfs plankton bekijken. Op de draaiblokken zijn verschillende walvisachtigen uit de Noordzee afgebeeld: de bruinvis, de witsnuitdolfijn, de bultrug en de potvis. Kinderen moeten met de andere blokken de juiste ‘weetjes’ bij het juiste dier draaien. Zo leren ze o.a. hoe groot deze dieren zijn, wat voor voedsel ze eten, welke vorm de rugvinnen hebben en hoe diep deze dieren kunnen duiken. Het reizende walvisziekenhuis is te vinden bij Ecomare en het Scheepvaartmuseum.

Familierondleiding 'Op walvisexpeditie'

Wel eens echte walvissen gezien? Snap je dat mensen vroeger dachten dat het misschien wel monsters waren? Ga samen met je familie en een gids op zoek naar de verhalen achter de walvissen. Voel een echte walvistand of laat het balein tussen je vingers door bewegen. Bekijk ‘kriebeldieren’, luister naar spannende verhalen, ontdek de waarheid achter levertraan en ga buiten aan de steiger aan de slag als echte walvisexpediteur. Ook leuk als het mooi weer is! Dagelijks tijdens de Walvisweken en gratis met geldig museumentreebewijs (verplicht). Duur ca. 30 min. Aanmelding uitsluitend op de dag zelf bij de informatiebalie - let op: deze activiteit zit vaak al vroeg vol!

Plasticvissen met de Plastic Whale sloep

Elke dinsdag en zondag tijdens de Walvisweken kunnen kinderen vanaf 7 jaar en ouders mee met Plastic Whale, de eerste professionele plastic fishing company ter wereld! Ga mee en stap aan boord om 13.00, 14.00 uur en 15.00 uur, dan vaart de Plastic Whale sloep vanaf de steiger om plastic te vissen in het water rondom het museum. Help je ook mee? Let op: kinderen kunnen alleen mee plasticvissen onder begeleiding van een volwassene, een zwemdiploma is verplicht! Duur circa 50 minuten. Gratis met geldig museumentreebewijs. Aanmelden kan alleen op de dag zelf bij de informatiebalie. Let op: deze activiteit zit vaak al vroeg vol en heeft een kleine capaciteit!