Het Fjord&Baelt Center

Inleiding

Wat is het Fjord&Baelt Center?

Het Fjord&Baelt Center is een museum, opvangcentrum en aquarium in Kerteminde aan de oostkust van het Deense eiland Fyn. Je kunt het een beetje vergelijken met Ecomare op Texel. Wat er zo speciaal is aan Fjord&Baelt Center is dat ze al meer dan 20 jaar lang bruinvissen huisvesten. Dat is best speciaal, aangezien er niet veel parken zijn op de wereld die succesvol zijn in het houden van deze soort. Het Fjord&Baelt Center opende in 1997 met toen drie bruinvissen in de collectie: Freja, Sif en Eigil. Deze dieren waren oorspronkelijk het slachtoffer van bijvangst en het center in Kerteminde werd een permanente opvang voor de dieren. Naast Bruinvissen leven er ook gewone zeehonden, verschillende soorten vissen en krabben in Fjord&Baelt Center. Bovendien zijn er verschillende skeletten, opgezette dieren en modellen te vinden, evenals dieren op sterk water. Educatie staat hoog in het vaandel bij Fjord&Baelt Center en dat is heel duidelijk te merken. Bij binnenkomst betreed je de giftshop waar je een kaartje kunt kopen. Vervolgens zijn er verschillende richtingen die je op kunt gaan. Één leidt naar de onderwatertunnel waar je zowel bruinvissen aan een kant, als gewone zeehonden aan de andere kant van onder water kunt bewonderen. In de tunnel zijn ontzettend veel informatiebordjes en andere educatieve aspecten te vinden. Vervolgens loop je verder en kom je in het museumgedeelte aan. Hier hangt onder andere een enorm potvisskelet wat in de jaren 90 in Denemarken is gestrand. Ook zijn er filmpjes te bekijken en verschillende interactieve educatie-elementen te vinden. Er is een speciale onderzoekskamer met microscopen, aanraakbotten en andere dierlijke overblijfselen. Ook hier spelen een aantal videos af. Dit gedeelte loopt over in het Aquarium waar verschillende soorten lokale vissen te bewonderen zijn. Wanneer je met een trap naar boven loopt kom je in een leesruimte waar bankstellen en tafels staan. Hier wordt veel verschillende literatuur aangeboden over zeezoogdieren. Ook is er achter in deze ruimte een mogelijk te lunchen terwijl je uitkijkt over de haven.

Het buitengedeelte van Fjord&Baelt Center kijk rechtstreeks uit over de haven Kerteminde. Een grote eyecatcher is de glazen koepel waar zich de giftshop en de leesruimte zich in bevinden. Direct onder deze koepel is het zeehondenverblijf. Aan het zeehondenverblijf ligt een kleine tribune, je kunt echter ook prima alles zien vanaf de paden en bruggetjes. Aan de andere kant van de brug is het verblijf voor de bruinvissen, met hierachter de gebouwtjes waar zich onder andere de viskeuken bevindt. Er zijn een aantal presentaties per dag waarbij wordt begonnen met de zeehonden en vervolgens wordt overgeschakeld naar het bruinvissenverblijf. Er zijn twee doorgangen naar het buitengebied; direct vanuit de giftshop of vanuit het museum/aquarium gebied. Bij de laatste zijn nog een aantal bakken met krabbensoorten te bewonderen. 

Onderzoek

De bruinvissen van Fjord&Baelt Center  dragen al jarenlang bij aan heel veel verschillende baanbrekende onderzoeken. Ze werken Sinds 2006 samen met de Universiteit van Zuid-Denemarken in het kader van het Deense Marine Mammal Research Center. Ook werken ze samen verschillende andere wetenschappers, onderzoekers en zelfs de Deense overheid. Daarbij zijn er verschillende samenwerkingen met musea zoals het Naturama Museum Svendborg.  Één van de belangrijkste onderzoeken die zijn uitgevoerd bij het Fjord&Baelt Center zijn de onderzoeken naar het gehoor van de bruinvis. Deze onderzoeken hebben strenge eisen en worden onder andere gebruikt om PAL-apparaten te ontwikkelen. Dit zijn apparaatjes die worden bevestigd aan netten en een geluid afspelen. Door dit geluid blijven wilde bruinvissen op afstand van de netten en kunnen zij niet verstrikt raken of het slachtoffer worden van bijvangst. De eerste versie van de bruinvis-gerichte PAL is in Fjord&Baelt Center getest! Dieren die dus oorspronkelijk slachtoffer zijn geworden van bijvangst hebben nu wilde soortgenoten geholpen tegen dit exacte onderwerp!

Training

Ook in het Ford&Baelt Center maken de verzorgers gebruik van training. Dit om de dieren gezond en verrijkt te houden. Tijdens de presentaties kun je een heel groot deel van deze trainingen zien. In zowel het Fjord&Baelt Center als bij de Odense zoo in Denemarken wordt gebruik gemaakt van een speciaal soort training. Alle dieren hebben een eigen figuurtje, uitgesneden in rood plastic. Bijvoorbeeld een cirkel, een driehoek, een vierkant of een kruis. De dieren herkennen dit figuur en weten dat ze daar op moeten reageren. Zij zoeken bij het begin van de training naar de verzorger met het juist figuurtje en raken dit vervolgens aan. Nu weten zij dat ze op de juiste plek zijn en ze worden beloond voor het blijven bij het juiste figuur. De trainingen komen erg overeen met andere dierenparken. Er is een deel gezondheidstraining zoals het controleren van de bek, tanden, buikzijde en het schoonmaken van het gebit. Ook worden de zeehonden getraind om iets op het hoofd te dragen. Zo kan er bijvoorbeeld een camera worden bevestigd voor onderzoek. Er is een uitgebreide presentatie tijdens de trainingen waarbij veel wordt uitgelegd, helaas wel in het Deens! 

Sinds 2007 bezoekt een mannelijke zeeleeuw het Fjord&Baelt Center. Verzorgers hebben hem "Andy" genoemd. Andy lijkt vanaf het begin meer gewend te zijn aan mensen en zoekt ze ook echt op. De verzorgers zijn hierdoor begonnen met het trainen van Andy op dezelfde manier als de zeezoogdieren van het park! Andy laat zich iedere dag zien en voert een aantal gedragingen uit op commando zoals het stationeren op een plateau en het landen op de arm van de verzorgers.Hiervoor wordt hij beloond met vis. Het is opmerkelijk dat Andy zich zo makkelijk laat trainen aangezien er talloze andere meeuwen rond het Fjord&Baelt Center leven die dit niet doen of zelfs niet imiteren. Ook is er genoeg voedsel in het gebied. 

Bruinvissen

Op dit moment leeft er nog één bruinvis in het center met een zeer hoge leeftijd. Haar naam is Freja en ze is 22 jaar oud. In het wild zul je zelden een bruinvis tegenkomen met deze leeftijd! Gemiddeld worden bruinvissen zo'n 10 a 15 jaar oud en dat wordt al gezien als vrij oud. Freja is één van de originele drie dieren en draagt nog altijd bij aan onderzoeken. Ze is echter niet de jongste meer en haar gezondheid is momenteel niet heel stabiel. Ze heeft last van longworm en vanwege haar hoge leeftijd is een behandeling riskant. Hoe het ook zal lopen, uiteindelijk zal ook Freja overlijden. Zij is de laatste bruinvis van het Fjord&Baelt Center. Hoe gaat het dan verder? Fjord&Baelt Center  is nog steeds van plan het onderzoek met de bruinvissen voort te zetten. Opties om de dieren uit andere parken te verkrijgen zijn er niet. Ten eerste zijn er maar drie andere faciliteiten in Europa die bruinvissen huisvesten. Dit zijn Dolfinarium Harderwijk (3), Ecomare (2) en het onderzoekslab SEAMARCO (1). Zelfs als deze faciliteiten dieren uit de zeer kleine collectie willen opgeven zijn een aantal redenen waarom het Fjord&Baelt Center de dieren niet kan accepteren. Om onderzoek te kunnen doen met de bruinvissen gelden er namelijk een aantal strenge regels waar het Fjord&Baelt Center aan moet voldoen; De bruinvissen die gebruikt worden moeten zo gelijk mogelijk zijn met de bruinvissen uit het wild voor de meest accurate resultaten. Dit betekend dat ze 'onaangetast' moeten zijn in zintuigen, functioneren en gezondheid.  Alle  bruinvissen in gevangenschap behalve die van Fjord&Baelt Center leven in bassins met gesloten en/of betonnen wanden. Er is niet bewezen wat dit doet met gehoor van de bruinvissen. Mogelijk kan het gehoor worden aangetast door het leven in een kunstmatige omgeving. Om deze reden mogen ze de dieren simpelweg niet gebruiken voor onderzoek en heeft het dus geen zin deze dieren te accepteren. Daarbij zijn veel bruinvissen die nu in gevangenschap leven oorspronkelijk gestrand. Dit heeft meestal een reden en omdat de gezondheid van deze dieren niet optimaal is of niet kan worden gegarandeerd zijn ook daarom de meeste dieren al simpelweg geen optie. Hoe zit het dan met dieren geboren in gevangenschap? Fjord&Baelt Center was in 2007 zelf de allereerste plek ter wereld waar een bruinvis succesvol werd geboren in gevangenschap. Dit dier heette Frigg-Amanda en is helaas op vrij jonge leeftijd overleden. Na deze primeur zijn er nog 4 bruinvissen succesvol ter wereld gekomen in Dolfinarium Harderwijk. Van deze dieren is er momenteel nog één in leven  (bruinvis Ester) in het Dolfinarium. Andere geboortes in Fjord&Baelt Center zelf en in een aquarium in Japan waren onsuccesvol. 

Toekomst

Toch zullen de onderzoeken en het houden van bruinvissen in de toekomst doorgaan;  Fjord&Baelt Center heeft ontheffing gekregen van de overheid om twee dieren uit het wild te mogen verkrijgen; Één mannetje en één vrouwtje. Hier zitten echter ook weer strenge regels aan verbonden. De dieren mogen uitsluitend slachtoffers zijn van bijvangst en niet bewust worden gevangen. Daarbij moeten het jonge dieren zijn met een uitstekende gezondheid. Mankeren zij iets of hebben ze iets opgelopen van het verstrikt raken in de netten dan zijn ze dus al geen goede kandidaat meer om permanent te blijven bij Fjord&Baelt. Deze regels worden streng gecontroleerd en het is per hoge uitzondering dat een zoölogische instelling zo zeezoogdieren uit het wild mag verkrijgen. Wildvang is namelijk al jaren verboden Europa. Omdat het hier zeer belangrijk onderzoek betreft worden er echter uitzonderingen gemaakt.

Nu weten jullie iets meer over het Fjord & Baelt Center! Het is een educatief en natuurlijk center gelegen in een eenvoudig havenplaatsje. Het is niet al te groot, maar als liefhebber kun je je er zeker een dag vermaken! Ook voor kinderen is het erg leuk en leerzaam. Daarbij draagt het ontzettend veel bij aan onderzoek en bewustwording voor de natuur. Zeker een aanrader wat mij betreft!