Bruinvissen van het Dolfinarium (2026) 

Inleiding

Bruinvissen zijn één van mijn favoriete dieren! Iedereen denkt altijd dat dolfijnen of orka's mijn favorieten zijn, maar de bruinvissen hebben echt een speciale plek in mijn hart. Je kunt ze in Europa maar op twee plekken zien; het Dolfinarium en Fjord&Bælt Center in Denemarken. Ook zijn er sporadisch bruinvissen te zien in het opvangcentrum van SOS Dolfijn in Dierenpark Hoenderdaell. Nog niet zo heel lang geleden waren er drie plekken in Nederland met bruinvissen. het Dolfinarium, Ecomare en onderzoekslab SEAMARCO. Inmiddels zijn de bruinvissen uit Ecomare terug verhuisd naar Harderwijk en is het laatste dier in SEAMARCO overleden. Om deze interessante kleine zeezoogdieren te zien zul je dus naar Harderwijk of Denemarken moeten reizen, of als je geluk hebt kun je ze zien in onze eigen Noordzee en Waddenzee, daar komen ze namelijk veelvuldig voor!  Bruinvissen in zijn kleine walvisachtigen. Ze zijn een aparte orde losstaand van de dolfijnen en de grote baleinwalvissen. Bruinvissen onderscheiden zich door de vorm van de tanden; Deze zijn spatelvormig in plaats van kegelvormig. Ook hebben bruinvissen geen puntige snuit en zijn alle soorten vrij klein voor een zeezoogdier (maximaal 2,7 meter lang). Er zijn zes soorten bruinvissen en de bruinvis waar we het vandaag over hebben wordt ook wel erkend als de "gewone bruinvis". In de Noord en Waddenzee leven naar schatting zo'n 50.000 tot 60.000 van deze kleine fascinerende zeezoogdieren. Onder menselijke zorg zijn bruinvissen erg zeldzaam. De enige plekken waar de dieren worden gehouden zijn in Denemarken, Nederland en Japan. Deze dieren verblijven allemaal in permanente opvang. Dit wil zeggen dat deze dieren ooit zijn opgevangen en door een bepaalde reden niet meer kunnen worden uitgezet in het wild. Er zijn dan twee opties mogelijk: Euthanasie of permanente opvang. Het Dolfinarium in Harderwijk is één van deze permanente opvangplekken. De dieren in Harderwijk zijn in het verleden allemaal opgevangen door SOS Dolfijn. Het opvangcentrum van SOS Dolfijn bevond zich eerst in Harderwijk op het terrein van het Dolfinarium, inmiddels ligt het opvangcentrum in Dierenpark Hoenderdaell, waar SOS Dolfijn recent een eigen buitenbassin heeft gerealiseerd.

Hoewel ze er dus veel op lijken, zijn bruinvissen geen dolfijnen. Het zijn kleine walvisachtigen. In gedrag zijn ze ook heel anders dan de bekende tuimelaardolfijn. Vandaag stel ik jullie voor aan deze fascinerende kleine walvissen en de groep die in het Dolfinarium leeft!

Michael

Bruinvis Michael strandde in op als zeer jong bruinvisje van hooguit 8 weken oud in 2009. Michael was nog zo jong, dat hij de eerste anderhalve maand vispap te eten kreeg. De overlevingskansen voor zo'n jonge bruinvis zijn vaak erg klein. Bruinvissen die zo jong stranden hebben ook nog niet geleerd hoe ze moeten jagen en overleven in het wild. Zij leren dit van het moederdier in een periode van een jaar(!) en zijn dan pas echt zelfstandig. Uitzetten was hierdoor helaas geen optie voor Michael. Michael werd in de Bruinvisbaai  van het Dolfinarium geplaatst. Hier kon hij het ontzettend goed vinden met leeftijdsgenoot Kwin. Zij was in het Dolfinarium geboren en even oud als Michael, maar ook twee keer zo groot! Hier kon je goed het verschil zien tussen een bruinvis die een goede start had gehad en een pechvogel zoals Michael. In deze tijd werden er nog zeer regelmatig bruinvissen opgevangen door SOS Dolfijn, dat zich op het terrein van het Dolfinarium bevond. Het kwam ook vaak voor dat deze dieren niet uitzetbaar werden verklaard en in het Dolfinarium bleven. Het verblijf genaamd de Bruinvisbaai heeft echter limitaties. Op een moment zaten er wel 10 bruinvissen in dit bassin. Dat was niet ideaal, gezien de ruimte en het welzijn van de dieren. Er werd besloten om te kijken naar een tweede opvanglocatie voor bruinvissen. Deze is uiteindelijk gerealiseerd in Ecomare. Hier heeft Michael van 14 februari 2012 tot april 2021 geleefd. Eerst samen met het vrouwtje José, later met het mannetje Berend en uiteindelijk met Dennis. De laatste jaren werden de vrouwelijke bruinvissen in het Dolfinarium gehouden en de twee mannelijke dieren in Ecomare. Hij is uiteindelijk samen met bruinvis Dennis terug naar het Dolfinarium verhuisd. Michael is een zeer donker dier met wat meer kleurverloop dan de andere drie dieren. Hij heeft een witte kin. 

Dennis

Bruinvis Dennis spoelde aan bij Terschelling op 24 september 2013. Dit was dezelfde dag dat SOS Dolfijn twee andere bruinvissen (Thom en Tonia) terug naar zee bracht. Dennis was uitgedroogd, had allerlei littekens en afdrukken op zijn lichaam in de vorm van een visnet en hij hoestte veel. Het komt vaker voor dat bruinvissen verstrikt raken in netten. Waarschijnlijk heeft Dennis in een visnet verstrikt gezeten vlak voor hij strandde. Hij was nog een heel jong diertje en was vermoedelijk zijn moeder kwijt geraakt om vervolgens verstrikt te raken en te stranden. Geen goede start voor een bruinvis en dat bleek al snel aan de verschillende gezondheidsproblemen die speelde bij Dennis. De verwondingen van het net zijn genezen, maar hij bleef huidproblemen en andere gezondheidsproblemen hebben die het leven in het wild erg moeilijk zouden maken. Bovendien was hij nog erg jong toen hij werd opgevangen en heeft hij niet leren jagen of overleven in het wild. Daarom is er gekozen om Dennis in permanente opvang te houden. Dennis is een speels en nieuwsgierig diertje met een herkenbare, vriendelijke en enigzins ronde kop. Zijn oogjes lijken vaak een beetje dicht geknepen als hij zijn kop uit het water steekt en hij heeft twee kleine, korte lijntjes bij zijn mondhoek. 

Amber

Amber strandde op 4 januari 2007. De meeste gestrande bruinvissen zijn nog kalfjes of zeer jonge dieren. Amber was echter al een volwassen dier. Ze was daarbij ook ernstig vermagerd. Eenmaal in het opvangcentrum aangekomen bleek waarom: de tanden in de onderkaak van Amber zijn zo versleten dat ze helemaal plat zijn. Dit maakt het onmogelijk voor haar om nog vis te vangen. Dit is dan ook de reden dat ze niet meer is uitgezet in het wild. Amber is een zeer groot en donker dier. Ze is waarschijnlijk al aardig op leeftijd vanwege de staat waarin haar gebit is. Het slijten van tanden gaat bij cetacea namelijk geleidelijk en hoe ouder ze worden, hoe duidelijker dit te zien is. Door deze enorme slijtage werd gedacht dat Amber wellicht al een zeer oud dier was. Zij leeft echter inmiddels al jaren in het Dolfinarium en heeft daar ook nog jongen gekregen. Vandaag de dag wordt geschat dat ze in ieder geval ouder was dan twee toen ze werd opgevangen. Amber is een rustig en nuchter dier dat minder sociaal is naar mensen dan de overige dieren. Daarbij is ze niet zo speels als de andere bruinvissen. Je kunt haar vaak zeer overdreven zien 'spyhoppen' (hierbij steekt een zeezoogdier zijn of haar kop helemaal uit het water waardoor ze bijna 360 graden om zich heen kunnen zien) net voor een presentatie in de bruinvisbaai. Amber is verder te herkennen aan haar donkere kin met een wit puntje en een lichtgekleurd litteken boven haar oog. Ze is de moeder van Kwin en Guus. Dit was destijds heel speciaal, het was namelijk de tweede en de derde keer ter wereld dat er een bruinvis in een dierenpark werd geboren. Beide dieren zijn helaas niet meer in leven. Bruinvissen worden helaas niet zo heel oud. In het wild wordt een bruinvis gemiddeld zo'n 10 a 13 jaar oud. Veel bruinvissen in het Dolfinarium zijn veel ouder! De meeste gaan al richting het dubbele van wat zij in het wild halen. De oudste bruinvis onder menselijke zorg is bruinvis Freja in Fjord & Bælt, een opvangcentrum in Denemarken. Zij is inmiddels al over de 30 jaar oud! Driedubbel de gemiddelde levensverwachting van een wilde bruinvis. 

 Siepy

Siepy strandde op 22 augustus 2007. Ze was op dat moment nog maar een paar maanden oud.  Siepy was dus nog een erg jonge bruinvis en nog niet zelfstandig. Dit is dan ook de reden dat ze niet meer is uitgezet na haar rehabilitatieproces bij SOS Dolfijn. Ook Siepy heeft daarom haar permanente thuis gevonden in de bruinvisbaai. Er waren destijds verschillende redenen waarom een bruinvis niet meer kon worden uitgezet en in permanente opvang bleef in Harderwijk. De meest voorkomende reden was dat het dier zich niet kon redden in het wild. Voor de dieren werden uitgezet werd getest of zij in staat waren te jagen met levende vissen in een bassin. Faalde de bruinvis deze 'jaagtest' in een gesloten bassin, dan was de kans dat ze in de Noordzee (met veel extremere en uitdagendere omstandigheden) wel succesvol konden jagen nihil. Bovendien waren veel bruinvissen gewoon zo jong dat ze onmogelijk hebben kunnen leren van het moederdier hoe ze moeten jagen en overleven. Daarbij waren er ook verschillende bruinvissen met chronische gezondheidsklachten, die overleving in het wild niet mogelijk maakten. Bijvoorbeeld omdat ze hier medicatie voor nodig hadden. Om deze redenen vonden veel dieren hun thuis in de bruinvisbaai van het Dolfinarium. Inmiddels heeft SOS Dolfijn een andere locatie met eigen faciliteiten en komen er geen bruinvissen meer naar het Dolfinarium. De vier dieren die nu in het park leven zijn dan ook waarschijnlijk de laatste die je hier kunt zien. Waaronder Siepy!  Zij  is te herkennen aan haar egale grijze (en soms in de zon een beetje bruinige/beige) kleur en de donkere vlekken op haar snuit en lichaam. Haar ogen zijn klein en lijken vaak wat dichtgeknepen zoals bij Dennis. Zij en Dennis lijken best veel op elkaar, maar Siepy is groter en heeft wat dikkere lijnen bij haar mondhoeken. Ook Siepy is ooit moeder geworden! Namelijk van Ester. Ester werd op 7 april 2012 in het Dolfinarium geboren. Haar vader was bruinvis Daan. Helaas overleed  Ester op 30 November 2023. Siepy is één van mijn favoriete dieren in het Dolfinarium. Vooral toen ze wat jonger was heb ik veel speelmomenten gehad met haar. Ze was zo ontzettend nieuwsgierig en ook heel intelligent. Echt een bijzonder diertje waar ik echt een connectie mee heb gemaakt op verschillende momenten. Ik heb een paar van die oudere foto's hier onder gepost.