Walrussen van het Dolfinarium (2026) 

Inleiding

Walrussen zijn ontzettend interessante dieren! De walrus is de grootste vinpotige ter wereld en ze komen in het hele noordpoolgebied voor. Walrussen zijn hele sociale en intelligente dieren die in extreme omstandigheden kunnen overleven. Je kunt ze in Europa maar in drie dierenparken zien; Pairi Daiza in België, Hagenbeck's Tierpark in Duitsland en het Dolfinarium Harderwijk in Nederland. Allemaal vrij dichtbij dus en dat is heel bijzonder! Een walrus eet voornamelijk weekdieren zoals mosselen, kokkels en slakken, maar ook zeekomkommers, wormen en kreeftachtigen, die hij met zijn gevoelige snorharen op de zeebodem opspoort. Met een krachtige zuigkracht zuigt hij het zachte vlees uit de schelpen. Soms eten walrussen ook vis en vogel, en grotere mannetjes kunnen zelfs jagen op zeehonden. Ondanks dat zijn het hele vriendelijke en kalme dieren, waar in het Dolfinarium en andere dierenparken hands-on mee wordt gewerkt. Dat betekent dat de verzorgers bij de dieren in het verblijf gaan en dicht bij de dieren komen. Dit is bijvoorbeeld bij de Steller Zeeleeuwen (ook vinpotigen en vergelijkbaar in formaat) niet het geval. Hands-on training in het Dolfinarium is cruciaal voor de gezondheidstraining van de dieren en het versterkt ook de band die de verzorgers hebben met de dieren. De walrus is één van de meest herkenbare dieren ter wereld met de iconische, lange slagtanden, hun unieke, gevoelige snor voor voedseldetectie en een dikke blubberlaag voor warmte. Dit geeft hen een uniek uiterlijk. Vandaag kijken we naar deze unieke diersoort en de groep die in het Dolfinarium leeft.

De walrussen van het Dolfinarium zijn als jonge dieren naar het park gekomen. Op 8 juli 1976 opende het Dolfinarium haar walrussenverblijf: Nova Zembla. In dit verblijf kwamen drie jonge walrussen van twee jaar oud genaamd Pjotter, Katinka en Ivan. Zij verbleven sinds 1974 achter de schermen in de Koepel, nadat ze via de dierentuin van Moskou uit Siberië naar Harderwijk gekomen waren. In 1976 werden de dieren te groot en verhuisden zij naar hun eigen verblijf. Dit verblijf bevatte 260.000 liter water en had achter het droge gedeelte een aantal separatieverblijven. Qua uitstraling moest een Noordpool gebied nabootsen, met nagemaakt ijsschotsen in het water. Ook voor dit gebied werden de walrussen uiteindelijk te groot, vooral na enkele gezinsuitbreidingen! In 2005 zijn zij verhuisd naar het huidige verblijf, de walrussenwal. In het oude verblijf van de walrussen leven nu de bruinvissen. Uniek aan de groep in het Dolfinarium zijn de fokresultaten, het Dolfinarium is één van de weinige parken in de wereld die meerdere malen succesvol heeft gefokt met walrussen. Drie keer werd er een gezond jong geboren in waarvan er nu nog één in het park leeft. De walrussengroep bestaat op dit moment uit drie dieren en het Dolfinarium is hiermee dus één van maar drie parken in Europa waar je walrussen kunt zien. 

Nikolai

Nikolai is het makkelijkste te herkennen van de walrussen die in het Dolfinarium leven. Hij is het enige mannetje van de drie en duidelijk veel groter dan de twee dames. Hij is ontzettend groot en imposant en kan in de winter wel 2000 kilo wegen!. Met name bij zijn nek is de dikke speklaag goed te zien. In het paarseizoen kun je hem hard horen fluiten. Dit is om vrouwtjes te imponeren, dit geluid kan tot 5 kilometer verderop nog hoorbaar zijn en veel bewoners van Harderwijk zijn dan ook opgegroeid met het gefluit van Nikolai en zijn vader voor hem. Ook kunnen walrussen hun ogen uit hun kassen laten uitpuilen om af te koelen of een betere focus te hebben op iets wat ze willen bestuderen. Dit zie je bij Nikolai vaak gebeuren. Soms is zelfs maar één oog uit zijn kas, andere keren beide ogen. Dit ziet er misschien raar of misschien zelfs een beetje eng uit, maar het is normaal gedrag bij walrussen. Nikolai is op 17 juni 1995 geboren. Zijn moeder was Olga en zijn vader Igor (ook wel Iqor), twee walrussen die beiden iconisch waren in Harderwijk en tot een zeer oude leeftijd in het Dolfinarium hebben geleefd. Vader Igor overleed op 30-jarige leeftijd in 2013 en moeder Olga overleed op 40-jarige leeftijd in 2022. Dit zijn beide zeer respectabele leeftijden voor een walrus, die in het wild gemiddeld tussen de 16 en 30 jaar oud worden. Nikolai was het eerste jong van Igor en Olga. Dit was een primeur voor zowel Nederland als Europa. De eerste walrus die geboren werd in een Nederlands en Europees dierenpark! Er worden nog steeds niet zo vaak walrussen geboren in dierenparken en vaak zijn de geboortes niet succesvol. Nikolai is echter uitgegroeid tot een grote, sterke walrus met een kalm karakter. Een grote vriendelijke reus. Op 22 juni 2003 kreeg Igor een broertje genaamd Boika. Boika overleed echter op 10 januari 2005 aan de gevolgen van een operatie om zijn slagtanden te verwijderen. In het Dolfinarium werden de slagtanden van jonge walrussen preventief verwijderd omdat deze beschadigd kunnen raken aan de punt en dan open kunnen splijten. Soms zelfs tot helemaal aan de kaak van de walrus. Dit is zeer pijnlijk en de kans op infectie is dan erg groot. Daarom zag je in Harderwijk eigenlijk altijd walrussen zonder slagtanden, daar kwam verandering in toen walrus Olivia arriveerde! 

Olivia

Olivia is ook heel makkelijk te herkennen. Ze heeft namelijk zoals hierboven al genoemd haar twee slagtanden nog steeds! De overige walrussen uit het Dolfinarium hebben dit niet. Bij het Dolfinarium worden de slagtanden van de walrussen namelijk op jonge leeftijd verwijderd vanwege veiligheidsmaatregelen. Olivia komt echter uit de iconische Duitse dierentuin Hagenbeck's Tierpark, waar de slagtanden niet uit voorzorg worden verwijderd. Deze dierentuin heeft een rijke geschiedenis in het houden van zeezoogdieren, met name vinpotigen. Tot 2003 leefde hier walrus Antje, een dier met enorme slagtanden. In 2012 kwamen er voor het eerst sinds het overlijden van Antje weer walrussen naar het park. Dit is best speciaal, aangezien er niet veel parken zijn die walrussen houden. Olivia werd geboren in Moscow Zoo in 2008. Op 26 maart 2013 verhuisde zij samen met mannetje Odin (haar vader) en twee andere vrouwelijke walrussen naar Hagenbeck's Tierpark in Hamburg naar het prachtige nieuwe walrusverblijf in het "Eismeer" complex. Dit is een enorm arctisch verblijf waar onder andere Walrussen, Grijze Zeehonden, Pelsrobben, Pinguins en verschillende andere zeevogels worden gehouden. De dieren zijn vanaf verschillende punten te bekijken, bijvoorbeeld zowel boven als onderwater. Ook lijkt het vanaf sommige hoeken alsof al deze dieren samen leven. Dit is echter niet het geval, ze zijn gescheiden van elkaar en hebben allemaal een eigen deel van het verblijf. Olivia is destijds geruild met walrus Raisa uit het Dolfinarium in het kader van het fokprogramma. Het doel was dan ook dat ze in de toekomst een jong zou krijgen met Nikolai, het enige volwassen mannetje van het Dolfinarium. Dit is helaas tot op heden nog niet gelukt. Inmiddels is Nikolai al behoorlijk op leeftijd en heeft hij helaas nog nooit voor nakomelingen gezorgd. Olivia is een ontzettende eigenwijze walrus met een eigen willetje en een echte publieksfavoriet. Olivia heeft nog een hoop levende familieleden in andere parken; in  Hagenbeck's Tierpark haar vader Odin, moeder Polosa en broer Fiete. In Pairi Daiza haar halfbroer Thor en haar halfbroer Floki.

Rossita

Rossita is kleiner en lichter van kleur dan Olivia. Op het land is Olivia een mooie donkerbruine kleur en Rossita veel lichter oranje-roze. Ook heeft zij geen slagtanden. Rossita is in 1995 geboren en in 2002 vanuit Parken Zoo in Zweden naar het Dolfinarium verhuisd. In het Dolfinarium kreeg zij op 22 juni 2004 een dochter genaamd Raisa. Raisa heeft in het Dolfinarium geleefd tot 2015, toen is ze verhuisd naar Hagenbeck's Tierpark. Walrus Olivia kwam op haar beurt vanuit Hagenbeck's Tierpark. Deze ruil kwam tot stand in kader van het fokprogramma. Helaas heeft Raisa nooit jongen mogen krijgen in Hagenbeck's Tierpark en is zij daar op 19 februari 2021 overleden aan hartfalen. Na onderzoek bleek dat zij chronische problemen had met haar hart.  Rossita heeft naast Raisa ook nog een zoon gekregen genaamd Pavla in 2009. Pavla is helaas heel kort na de bevalling overleden. Hij bleek bloedingen te hebben in zijn hoofd en lever die hij had opgelopen bij de bevalling. De vader van alle jongen die geboren zijn in het Dolfinarium (Nikolai, Raisa, Boika en Pavla) is Igor. Igor is in 2013 op zeer hoge leeftijd overleden aan een ontsteking aan zijn schouder.  Rossita is inmiddels ook alweer 31 jaar en daarmee een bejaarde walrus. Dit is ook te zien aan haar gedrag. Ze is veel rustiger dan Olivia en wat minder speels. Rossita kun je heel goed zien door de glaswand van de onder Odiezee. Ze zwemt vaak dicht over de grond waarbij haar snor de bodem van het bassin raakt. Dit staat ook wel bekend als de 'stofzuiger' houding. Rossita is inmiddels te oud om nog jongen te krijgen, wat erg jammer is aangezien ze onverwant is aan het mannetje Nikolai.   

 
In Memoriam

Olga

Olga is recent genoeg overleden dat ik toch ook nog een stukje over haar wilde schrijven. Olga werd geboren in 1982. In 1985 kwam ze vanuit Seaworld naar het Dolfinarium samen met Igor. Ze is de moeder van het grote mannetje Nikolai. Olga was makkelijk te herkennen aan haar donkerbruine kleur met lichtroze strepen. Deze lichtere markeringen zag je vooral bij haar nek/hoofd en haar flippers. Ook had ze lichtgekleurde ogen. Olga hield van ondersteboven zwemmen of liggen op de warme stenen. Ze was een kalm en rustig dier en natuurlijk al op leeftijd. Ze heeft naast Nikolai nog een zoon gekregen genaamd Boika in 2003. Dit was destijds heel bijzonder. het was in Europa namelijk nog niet eerder voorgekomen dat een walrus in een dierenpark tot twee keer toe succesvol was bevallen. Bovendien was er toen geen enkel dierenpark in Europa waar meer dan één walrus was geboren. Olga heeft beide jongen met succes door hun eerste levensfase gebracht, wat zeker noemenswaardig is, aangezien Olga zelf een jonge pup was toen ze onder menselijke zorg belandde. Ze heeft dit dus nooit kunnen afkijken van andere dieren. Ze was een ontzettend lieve en zachtaardige walrus, en heeft een mooi en ontzettend lang leven gehad. Ze overleed op 40-jarige leeftijd in 2022. Tien jaar ouder dan de maximum leeftijd die walrussen in het wild behalen. Ze leeft voort in haar zoon Nikolai.