Dolfijnen en Lamantijnen van Zoo Duisburg 

Inleiding 

Vroeger schreef ik meerdere keren per jaar over Zoo Duisburg. Nu is het al een tijdje geleden. Ik kwam er vroeger natuurlijk bijna iedere dag. Inmiddels kom ik er nog een paar keer per jaar. Het overlijden van rivierdolfijn Baby heeft me destijds zeer hard geraakt. Nog altijd vind ik het lastig om de Rio Negro in te lopen en dan de lamantijnen te zien in plaats van hem, zelfs na al die jaren. Wel ben ik nog steeds gek op de tuimelaars, de longvis Ludwig en ook lamantijnen behoren onder mijn favoriete dieren. Zij hebben echt wel mijn hart gestolen door de jaren heen. Vandaag schrijf ik nog eens een blog over Zoo Duisburg, waar je nog niet zo gek lang geleden vier verschillende zeezoogdieren op één dag kon bekijken en in de jaren daarvoor zelfs zes of acht! Inmiddels zijn dit er drie. Wat kun je hier anno 2026 nog zien en welke zeezoogdieren leven er nog? We nemen een kijkje in deze historische dierentuin!

Laat ik beginnen met het feit dat Zoo Duisburg in de laatste 20 jaar ontzettend veel vernieuwingen heeft gerealiseerd, verschillende zeldzame diersoorten heeft en het echt de moeite waard is om eens een kijkje te gaan nemen. Veel Duitse dierentuinen worden bekritiseerd omdat ze gedateerde verblijven hebben met veel beton. Duisburg valt daar als echte stadsdierentuin ook zeker onder. Echter door de jaren heen hebben zij steeds meer oude verblijven gesloopt en nieuwe, moderne verblijven daarvoor terug gebouwd. Zelfs nu zijn ze bezig met een volledig nieuw complex voor de dwergnijlpaarden en apensoorten van het park evenals een compleet nieuw gebied voor de Californische zeeleeuwen. Naast de grote soorten die mensen graag in een dierentuin komen zien zoals olifanten, leeuwen, tijgers etc. zijn er ook een aantal zeldzame en bijzondere soorten die je in het park kunt vinden. Onder andere een paar Australische soorten zoals Tasmaanse duivel, wombat, koala en de redelijk recent toegevoegde gevlekte buidelmarter of 'quoll'. Andere interessante soorten zijn de fossa, reuzenotter, brilbeer, nevelpanter en de Chinese reuzensalamander. Ook lamantijnen en tuimelaars zie je niet in veel parken. Samen met de Californische zeeleeuwen vormen zij de drie zeezoogdieren die je vandaag de dag nog kunt bewonderen in het park. Tot een paar jaar geleden hoorden daar de Boto en gewone zeehond ook nog bij. Tot 2004 kon je hier ook nog de beloega, zeebeer en kortsnuitdolfijn zien en in de jaren daarvoor ook nog kort de Costerodolfijn, zeeolifant en de bruinvis! Wat dat betreft heeft Zoo Duisburg een zeer rijke geschiedenis als het om zeezoogdieren gaat. Iets wat je niet veel ziet bij een dierentuin, meestal zijn het gespecialiseerde dolfinaria of marineparken die zoveel soorten zeezoogdieren hebben (gehad). De lamantijnen leven er sinds 2022 nadat in 2020 de laatste rivierdolfijn van Europa genaamd Baby overleed en het verblijf daarom vrij kwam voor een nieuwe soort. Lamantijnen waren de logische volgende stap voor dit type verblijf; een regenwoudhal met een enorm zoetwaterbassin. Ik heb daar destijds nooit over geschreven omdat het te gevoelig lag, maar het zijn echt hele leuke dieren! Vandaag wil ik daarom focussen op deze bijzondere dieren, die toch wel één van mijn favoriete diersoorten zijn. Ook de lamantijnen in Burgers Zoo bezoek ik regelmatig en ik heb al negen verschillende parken met deze soort bezocht! Momenteel in Europa kun je ze in elf verschillende parken bewonderen, verdeeld over acht landen.

                                           Dolfijnen en Aquarium van Zoo Duisburg

Mijn absolute reden om Zoo Duisburg nog regelmatig te bezoeken zijn de dolfijnen en het aquarium. Als zee(zoog)dieren liefhebber is er zeker veel te zien in deze dierentuin. Mijn absolute favoriete dier in het park is de longvis "Ludwig". Dit is het oudste dier van de dierentuin! Hij heeft zelfs nog bombardementen uit de Tweede Wereldoorlog overleefd! Longvissen zijn hele aparte, prehistorisch uitziende dieren en onder de vissen waarschijnlijk het nauwst verwant aan de andere gewervelde dieren. Zoals hun naam al aangeeft bezitten zij naast kieuwen een of twee longen en zijn zij in staat om door ademhaling zuurstof uit de lucht op te nemen zoals landdieren dat ook doen. De ledematen lijken ook meer op poten dan op vinnen en zij kunnen goed uit de voeten in een modderige omgeving. Zij leven in beperkte rivier- en moerasgebieden in Zuid-Amerika, Afrika en Australië. Ook wanneer hun omgeving uitdroogt, kunnen zij een periode van droogte soms goed overleven. Ik ken Ludwig al zowat mijn hele leven en het is echt een ontzettend apart dier met heel veel persoonlijkheid! Ook het grote koraalaquarium en de reuzenotters kan ik uren bekijken. Ik spendeer over het algemeen vooral tijd bij het aquarium, de dolfijnen en de zeeleeuwen als ik in het park ben.

Over de dolfijnen heb ik al talloze blogs geschreven, dus ik ga ze niet meer apart voorstellen. Daarvoor verwijs ik je naar Blogs van de vorige jaren. Wel zal ik de huidige situatie van de tuimelaars bespreken. De groep tuimelaars in Zoo Duisburg bestaat uit het mannetje Ivo, hij kwam oorspronkelijk vanuit Zoo Antwerpen naar Zoo Duisburg met zijn moeder Iris in het jaar 2000. Hier voegde hij zich bij de vrouwtjes Delphi, Pepina en Pepina's volwassen dochter Daisy. Deze vier dieren vormen sinds die tijd de basisgroep van Zoo Duisburg, met Ivo als fokstier van de groep. Hij heeft ontzettend veel jongen verwerkt sinds hij in Duisburg aan kwam en veel van die jongen leven in andere parken door heel Europa heen. Over zijn dochters Dolly en Donna heb ik dit jaar ook nog een blog geschreven! De jongen van Ivo die nu nog in Duisburg verblijven zijn het mannetje Dobbie (2017) van moeder Pepina en de twee dames Debbie (2015) en Dora (2020) van moeder Delphi. Omdat alle jongen nu volwassen zijn wordt de groep een deel van het jaar apart van elkaar gehouden. Namelijk de mannetjes gescheiden van de vrouwtjes. Dit zodat er geen inteelt voorkomt doordat bijvoorbeeld Ivo met zijn dochters paart of Dobbie met zijn moeder of halfzussen kan paren. Momenteel zit de hele groep samen en doen zij ook allemaal mee aan de voorstellingen die er worden gegeven. Zoo Duisburg kiest al meer dan 30 jaar voor een educatieve voorstelling zonder muziek en/of trainers in het water. Dit is vandaag de dag een steeds populairder concept, maar destijds was het zijn tijd vooruit. Wel wordt er veelvuldig gebruik gemaakt van ballen, hindernissen en complexe sprongen, iets wat juist weer meer aan een klassieke 'show' doet denken. Alles wordt begeleid door een verzorger die sprekend continu educatie geeft over de tuimelaar. Afhangend van het seizoen zijn er twee of drie voorstellingen per dag in het dolfinarium van Zoo Duisburg, je hoeft niet extra te betalen voor de voorstellingen. Wanneer er geen voorstelling is kun je ook in het dolfinarium komen, maar heb je beperkt toegang tot het verblijf van de dolfijnen.

                                                                     Lamantijnen

Manfred

De eerste twee lamantijnen kwamen in juni 2022 naar Zoo Duisburg. Dit waren de broers Manfred en Pablo. Manfred werd op 12 mei 2017 geboren in Odense Zoo in Denemarken en verhuisde samen met Pablo naar Zoo Duisburg. De twee dieren vertrokken op woensdag 8 juni 2022 uit Odense en kwamen diezelfde avond in Duisburg aan. Zij legden een afstand van 669 km af om in Duisburg te komen! Zijn naam is opvallend: hij kreeg de naam al van zijn Deense verzorgers. “Man” verwijst naar "Manatee", de Engelse benaming voor lamantijn en “fred” betekent in het Deens vrede, waardoor de naam ongeveer “vreedzame lamantijn” betekent. De zoo vond dat passend, omdat lamantijnen rustige, vreedzame planteneters zijn. Bij aankomst in 2022 was Manfred 5 jaar oud en woog hij ongeveer 190 kg. Bij de eerste kennismaking met de verzorgers waren de dieren nieuwsgierig, open en speels. Manfred is de oudste lamantijn in het verblijf en daarmee ook de grootste, wat het makkelijkste herkenningspunt is. Normaal beschrijf ik wat kenmerken om de dieren beter te leren herkennen. Het leren herkennen van lamantijnen is echter een stuk moeilijker dan bij bijvoorbeeld dolfijnen of vinpotigen. Wanneer je de dieren eenmaal kent dan herken je ze gewoon aan hun gezicht en uiterlijk, zoals je personen ook herkend, maar als je net begint zijn bepaalde kenmerken handiger. Bij lamantijnen heb je alleen niet zoveel krasjes, littekens of bijvoorbeeld een rugvin om ze te leren herkennen. Bij vinpotigen zie je het vaak aan de snuit, maar bij lamantijnen  is de snuit en kop vrijwel altijd hetzelfde gevormd en ze lijken allemaal echt heel veel op elkaar! Formaat is in dit geval het makkelijkste om op af te gaan, maar bij individuele foto's is dit natuurlijk moeilijker te bepalen. Ik heb van alle lamantijnen individueel wat foto's gezet, hopelijk helpt dit! Gedrag kan ook een goede indicator zijn. Zo is Manfred bijvoorbeeld dominant en mag altijd als eerste eten van een nieuwe batch andijvie of brokken. De andere dieren gaan dan aan de kant voor hem. Daarom zie je hem in veel foto's eten.

Pablo

Pablo werd in 2019 geboren in Odense Zoo en hij is de volle broer van Manfred. Hun ouders zijn het mannetje Frodo en het vrouwtje Femmer. Hij was 3 jaar bij aankomst in juni 2022. Pablo verhuisde dus samen met Manfred naar Zoo Duisburg. De transporten waren zeer goed  voorbereid: de dieren reisden in verwarmde vrachtwagens, in speciale transportkisten die leeg al meer dan 900 kg wogen en tijdens transport met water gevuld waren. Bij aankomst was Pablo duidelijk kleiner dan Manfred, ongeveer 90 kg. Toen ze aankwamen waren ze beide echt nog jonge dieren die zich snel ontwikkelden tot 'tieners', maar toch waren ze vanaf het begin rustige, vertrouwelijke dieren richting de verzorgers. Pablo trekt heel veel op met Manfred en je ziet de twee heel vaak samen zwemmen of samen eten. Manfred deelt zijn maaltijden alleen met Pablo, maar wel als hij eerst de lekkerste hapjes heeft gehad. Pablo is inmiddels flink gegroeid. Hij is nog steeds iets kleiner dan Manfred, maar wel een stuk groter en breder dan Sekoe. Ik heb beide dieren nog als jonkies mogen zien in Odense Zoo in Denemarken, toen had ik nog geen idee dat ik ze allebei in Zoo Duisburg zou gaan zien! Het fotograferen van deze dieren is eigenlijk altijd wel een uitdaging, omdat ze in grote verblijven met donker water en weinig belichting worden gehouden. Toch is het me naar mijn idee redelijk goed gelukt om de verschillende uiterlijke kenmerken, maar ook de karakers van de dieren op de foto te zetten! Zo zwemmen Pablo en Manfred allebei graag op hun rug en gebruiken bij het sturen dan vooral hun linker borstvin. Duisburgs curator zegt dat ze dat van hun vader Frodo hebben afgekeken, die dit ook deed in Odense. Ze eten soms zelfs in rugslag! Wat erg uniek is. Over eten gesproken.. ze krijgen dagelijks zo rond de negen kisten andijvie en sla, plus groenten zoals kool, rode biet, komkommer, paprika en selderij. Volgens de verzorgers zijn het “kleine viezeriken” tijdens het eten. De etensresten drijven dan door het hele bassin, wat ook goed te zien is op de foto's.

Sekoe

Sekoe werd op 8 januari 2020 geboren in ZooParc de Beauval in Frankrijk. Ook hem heb ik als jong dier gezien in het park waar hij is geboren! Zijn moeder is Femore, een bekend fokvrouwtje uit Beauval dat al meerdere jongen kreeg. Zijn naam is voor ons erg grappig. "Sekoe" verwijst natuurlijk naar "zeekoe" zoals deze dieren in verschillende talen worden genoemd. Ook in het Nederlands en Duits overigens. Voor de Franse dierentuin klonk dit waarschijnlijk als een leuke, unieke naam. Voor Nederlandse en Duitse bezoekers is het nu "Sekoe" de zeekoe. Lamantijn is overigens een betere benaming dan "zeekoe" voor deze dieren, aangezien niet alle lamantijnen in zeewater voorkomen. De Doejong (Dugong dugon) die verwant is aan de lamantijnen leeft wel uitsluitend in zoutwater, dit is dus de werkelijke "zee-koe". Sekoe verhuisde op 17 april 2024 naar Zoo Duisburg. De verhuizing gebeurde op aanbeveling van het Europese fokprogramma voor deze lamantijnen oftewel de EEP. Zoo Duisburg fungeert als een reservegroep voor mannelijke dieren, die wanneer gewenst naar een park kunnen verhuizen om daar nakomelingen te verwekken. De eerste kennismaking verliep rustig en de drie dieren hebben elkaar rustig leren kennen. Sekoe is duidelijk de kleinste van de groep en nog een stuk 'platter' van vorm dan de andere twee dieren. Manfred en Pablo hebben al iets meer massa. Ook heeft Sekoe op het moment een wit vlekje bij zijn neus, wat het makkelijker maakt om hem te herkennen.